కోస్తాంధ్ర తీరం వైపు ఉగ్రరూపంతో దూసుకొస్తున్న ‘రాక్షస శక్తి’
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర విపత్తు నిర్వహణ సంస్థ (APSDMA) మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ మరియు ఆర్టీజీఎస్ (RTGS) సీఈఓ ప్రఖర్ జైన్ విడుదల చేసిన అత్యవసర వాతావరణ బులెటిన్ ప్రకారం, బంగాళాఖాతంలో కేంద్రీకృతమైన తీవ్ర వాయుగుండం వేగంగా బలపడుతూ ముప్పును తీవ్రతరం చేస్తోంది. ఇప్పటికే గత నెల చివరలో ‘అర్ణబ్’ (Arnab), ఈ నెల ఆరంభంలో ‘మురసు’ (Murasu) తుపానుల దెబ్బకు అతలాకుతలమైన ఆంధ్రప్రదేశ్ తీరప్రాంతంపైకి ఇప్పుడు మూడో పెను తుపాను ‘అక్వాన్’ విరుచుకుపడటానికి సిద్ధమైంది.
గడిచిన 6 గంటలుగా గంటకు 8 కిలోమీటర్ల వేగంతో కదులుతున్న ఈ తీవ్ర వాయుగుండం ప్రస్తుతం చెన్నైకి 720 కిలోమీటర్లు, విశాఖపట్నంకు 820 కిలోమీటర్లు, ఒడిశాలోని గోపాల్పూర్కు 940 కిలోమీటర్ల దూరంలో కేంద్రీకృతమై ఉంది. ఇవాళ (నవంబర్ 16) సాయంత్రానికి ఇది తుపానుగా బలపడి ‘అక్వాన్’గా నామకరణం కానుంది. అనంతరం ఆ తదుపరి 48 గంటల్లో సముద్రంలోని అనుకూల వాతావరణ పరిస్థితుల వల్ల మరింత శక్తిని పుంజుకుని అతి తీవ్ర తుపానుగా (Very Severe Cyclonic Storm) మారి కోస్తాంధ్ర తీరం వైపు దూసుకురానుంది. దీని ప్రభావంతో నవంబర్ 18 నుంచి 20 వరకు కోస్తాంధ్రలో భారీ నుంచి అత్యంత భారీ వర్షాలు, రాయలసీమ మరియు తెలంగాణలో భారీ వర్షాలు కురవనున్నాయి. ముఖ్యంగా నవంబర్ 19, 20 తేదీల్లో తీరం దాటే సమయంలో గంటకు 145 కిలోమీటర్ల వేగంతో పెనుగాలులు వీస్తాయని హెచ్చరికలు జారీ కావడంతో యంత్రాంగం అప్రమత్తమైంది.
‘అక్వాన్’ అంటే అర్థం ఏమిటి? – ఇరాన్ పురాణాల నేపథ్యం & నామకరణ రహస్యం
తుపానుకు ‘అక్వాన్’ (Akvan) అనే పేరు రావడం వెనుక ఉన్న భాషా, సాంస్కృతిక మరియు అంతర్జాతీయ నిబంధనల వివరాలు:
- పేరు సూచించిన దేశం: ఈ తుపానుకు ‘అక్వాన్’ అనే పేరును ఇరాన్ (Iran) దేశం సూచించింది.
- పర్షియన్ భాషలో అర్థం: పర్షియన్ (ఫార్సీ) భాషలో ‘అక్వాన్’ అంటే ‘రాక్షస శక్తి’ (Demonic Force), ‘దుష్ట మనస్సు’ (Evil Mind) లేదా ‘దుష్ట ఆలోచన’ అని అర్థం.
- పురాణాల నేపథ్యం: ఇరానియన్ పురాణాలు, ముఖ్యంగా ప్రసిద్ధ పర్షియన్ మహాకావ్యం ‘షానామా’ (Shahnameh) ప్రకారం, అక్వాన్ అనేది ప్రకృతి రూపాలను మార్చుకోగల (Shape-shifting) ఒక అత్యంత శక్తివంతమైన మాయా రాక్షసుడు (Div). గాలి, తుపానుల రూపంలో విరుచుకుపడే ఈ రాక్షస శక్తిని పర్షియన్ వీరుడు రుస్తం సంహరిస్తాడు. సముద్రంలో పెను విధ్వంసం సృష్టించే తుపాను తీవ్రతకు ప్రతీకగా ఇరాన్ ఈ పేరును ప్రతిపాదించింది.
WMO – UNESCAP తుపాను నామకరణ విధానం ఎలా పనిచేస్తుంది?
ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రంలో (బంగాళాఖాతం మరియు అరేబియా సముద్రం) ఏర్పడే తుపానులకు పేర్లు పెట్టే శాస్త్రీయ విధానం:
- ప్రారంభం & ఆమోదం: ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (WMO) మరియు ఐక్యరాజ్యసమితి ఆసియా-పసిఫిక్ ఆర్థిక, సామాజిక కమిషన్ (UNESCAP) సంయుక్తంగా సెప్టెంబర్ 2004లో ఈ విధానాన్ని ప్రారంభించాయి. ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న జాబితాను ఏప్రిల్ 2020లో అధికారికంగా ఆమోదించారు.
- 13 సభ్య దేశాల భాగస్వామ్యం: ఈ ప్యానెల్లో మొత్తం 13 దేశాలు ఉన్నాయి:
- బంగ్లాదేశ్, భారతదేశం, ఇరాన్, మాల్దీవులు, మయన్మార్, ఒమన్, పాకిస్తాన్, ఖతార్, సౌదీ అరేబియా, శ్రీలంక, థాయిలాండ్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (UAE), మరియు యెమెన్.
- 169 పేర్ల అమరిక: పైన పేర్కొన్న 13 దేశాలు ఒక్కొక్కటి 13 పేర్ల చొప్పున మొత్తం 169 పేర్లను అందించాయి. ఈ పేర్లను ఆంగ్ల అక్షరమాల ప్రకారం దేశాల వారీగా (బంగ్లాదేశ్ నుంచి యెమెన్ వరకు) కాలమ్స్ రూపంలో అమర్చారు. తుపాను ఏర్పడిన ప్రతిసారీ వరుసక్రమంలో ఒక పేరును కేటాయిస్తారు. ఒకసారి వాడిన పేరును భవిష్యత్తులో మళ్లీ ఎప్పటికీ పునరావృతం చేయరు.
తీవ్ర వాయుగుండం నుండి నవంబర్ 20 తీరం దాటే వరకు (Live Trajectory)
అక్వాన్ తుపాను ప్రస్తుత స్థానం, తీవ్రత పెరిగే దశలు మరియు వర్షాల కాలక్రమానుసార సీక్వెన్స్ ఇదీ:
1.1. నవంబర్ 16 ఉదయం (నేడు): తీవ్ర వాయుగుండం (Deep Depression):చెన్నైకి 720 కి.మీ., విశాఖకు 820 కి.మీ., గోపాల్పూర్కు 940 కి.మీ. దూరంలో కేంద్రీకృతం.
గడిచిన 6 గంటల్లో గంటకు 8 కి.మీ. వేగంతో కదులుతోంది; ఇవాళ సాయంత్రం నాటికి తుపానుగా బలపడి ‘అక్వాన్’గా నామకరణం అవుతుంది.
2.2. నవంబర్ 16 – 17, 2026: ఉత్తరాంధ్రకు ఎల్లో అలర్ట్ & పోర్టుల్లో ప్రమాద హెచ్చరిక:శ్రీకాకుళం, విజయనగరం, పార్వతీపురం మన్యం, అల్లూరి జిల్లాలకు ఎల్లో అలర్ట్ జారీ.
ఏపీలోని అన్ని ప్రధాన పోర్టులలో ఒకటో నంబర్ ప్రమాద హెచ్చరిక జారీ చేశారు; మత్స్యకారులకు నవంబర్ 20 వరకు వేట నిషేధం విధించారు.
3.3. నవంబర్ 18, 2026 (బుధవారం): అతి తీవ్ర తుపాను & భారీ వర్షాల ప్రారంభం:సముద్రంలో శక్తిని పుంజుకుని ‘అతి తీవ్ర తుపాను’ (Very Severe Cyclonic Storm) గా మార్పు.
తుపానుగా మారిన 48 గంటల్లో అతి తీవ్ర తుపానుగా మారి కోస్తాంధ్ర తీరానికి చేరుకుంటుంది; కోస్తా జిల్లాల్లో భారీ వర్షాలు మొదలవుతాయి.
4.4. నవంబర్ 19, 2026 (గురువారం): తీరం దాటే ప్రక్రియ ఆరంభం:కోస్తాంధ్ర తీరంలో గంటకు 145 కి.మీ. వేగంతో ప్రచండ గాలులు & అత్యంత భారీ వర్షాలు.
కోస్తాంధ్రలో భారీ నుంచి అత్యంత భారీ వర్షాలు కురుస్తాయి; రాయలసీమ, తెలంగాణ ప్రాంతాల్లోనూ విస్తారంగా భారీ వర్షాలు పడతాయి.
5.5. నవంబర్ 20, 2026 (శుక్రవారం): తుపాను తీవ్రత కొనసాగింపు:తీరం దాటిన అనంతరం బలహీనపడే వరకు కోస్తా, రాయలసీమ, తెలంగాణలలో వర్షాల కొనసాగింపు.
నవంబర్ 20 వరకు ప్రచండ గాలులు, భారీ వర్షాలు కొనసాగి ఆ తర్వాత క్రమంగా వాయుగుండంగా బలహీనపడుతుంది.
గంటకు 145 కి.మీ. ప్రచండ గాలులు – ‘అతి తీవ్ర తుపాను’ విధ్వంసక సామర్థ్యం ఎలా ఉంటుంది?
భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) వర్గీకరణ ప్రకారం, గాలుల వేగం గంటకు 118 నుండి 166 కిలోమీటర్ల మధ్య ఉంటే దానిని ‘అతి తీవ్ర తుపాను’ (Very Severe Cyclonic Storm – VSCS) గా పరిగణిస్తారు. అక్వాన్ తుపాను 145 కి.మీ. వేగాన్ని అందుకుంటున్నందున సంభవించే ప్రమాదాలు:
- మౌలిక సదుపాయాలకు నష్టం: పూరిళ్లు, రేకుల షెడ్లు పూర్తిగా ఎగిరిపోతాయి; బలహీనమైన కట్టడాలు కూలిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
- విద్యుత్ & సమాచార వ్యవస్థ స్తంభన: భారీ వృక్షాలు వేళ్లతో సహా కూలిపోవడం వల్ల హై-టెన్షన్ విద్యుత్ స్తంభాలు, ట్రాన్స్ఫార్మర్లు దెబ్బతిని రోజుల తరబడి విద్యుత్ సరఫరా నిలిచిపోవచ్చు.
- సముద్రపు అలల ఉధృతి (Storm Surge): తీరం దాటే సమయంలో సముద్రపు అలలు సాధారణం కంటే 1.5 నుండి 2.5 మీటర్ల ఎత్తుకు ఎగసిపడి తీరప్రాంత గ్రామాల్లోకి ఉప్పునీరు చొచ్చుకువచ్చే ముప్పుంది.
- పంట పొలాల విధ్వంసం: కోతకు సిద్ధంగా ఉన్న వరి పంట, అరటి, బొప్పాయి, కొబ్బరి తోటలు పూర్తిగా నేలకొరిగే ప్రమాదం పొంచి ఉంది.
మూడు రాష్ట్రాల్లో వర్షాల తీవ్రత – కోస్తాంధ్ర, రాయలసీమ & తెలంగాణ అంచనా
- కోస్తాంధ్ర (Coastal Andhra Pradesh):
- నవంబర్ 16-17: ఉత్తరాంధ్ర జిల్లాలైన శ్రీకాకుళం, విజయనగరం, పార్వతీపురం మన్యం, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాలకు ఇప్పటికే ఎల్లో అలర్ట్ జారీ అయింది; విశాఖ, అనకాపల్లి, కాకినాడ జిల్లాల్లో మోస్తరు వర్షాలు కురుస్తాయి.
- నవంబర్ 18-20: నెల్లూరు, ప్రకాశం, బాపట్ల, కృష్ణా, పశ్చిమ గోదావరి, కోనసీమ, కాకినాడ, విశాఖపట్నం, విజయనగరం, శ్రీకాకుళం జిల్లాల్లో భారీ నుంచి అత్యంత భారీ వర్షాలు (Extremely Heavy Rainfall – 20 సెం.మీ. పైగా) కురిసే అవకాశం ఉంది.
- రాయలసీమ (Rayalaseema):
- తిరుపతి, చిత్తూరు, అన్నమయ్య, వైఎస్సార్ కడప, నంద్యాల జిల్లాల్లో నవంబర్ 19, 20 తేదీలలో భారీ వర్షాలు కురుస్తాయి. చెరువులు, వాగులు పొంగిపొర్లే ప్రమాదం ఉంది.
- తెలంగాణ (Telangana):
- తుపాను తీరం దాటిన తర్వాత దాని తాలూకు మేఘాల సముదాయం తెలంగాణ వైపు విస్తరించడం వల్ల నవంబర్ 19, 20 తేదీలలో ఖమ్మం, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం, సూర్యాపేట, నల్గొండ, మహబూబాబాద్, వరంగల్, నాగర్కర్నూల్ జిల్లాల్లో భారీ వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉందని వాతావరణ శాఖ హెచ్చరించింది.
Conclusion
నవంబర్ 16, 2026 నాటి ఈ తాజా వాతావరణ నివేదిక ప్రకారం, ఇరాన్ పెట్టిన ‘అక్వాన్’ (రాక్షస శక్తి) అనే పేరుకు తగ్గట్టే బంగాళాఖాతంలో రూపుదిద్దుకుంటున్న ఈ అతి తీవ్ర తుపాను ఆంధ్రప్రదేశ్, రాయలసీమ మరియు తెలంగాణ రాష్ట్రాలకు పెను పరీక్షగా మారనుంది. గంటకు 145 కిలోమీటర్ల ప్రచండ గాలులు, నవంబర్ 18 నుండి 20 వరకు కురిసే అత్యంత భారీ వర్షాల నేపథ్యంలో ప్రతి పౌరుడు, రైతు మరియు మత్స్యకారుడు ప్రభుత్వ హెచ్చరికలను తూచా తప్పకుండా పాటించాలి. ముందస్తు అప్రమత్తత, సురక్షిత ప్రాంతాల్లో ఉండటం ద్వారానే ఈ ‘అక్వాన్’ విపత్తు నుంచి ప్రాణ, ఆస్తి నష్టాలను కనిష్ట స్థాయికి తగ్గించగలము.
ముఖ్యమైన ప్రజారోగ్య & విపత్తు రక్షణ సమాచార సూచన: తుపాను తీరం దాటే నవంబర్ 18-20 తేదీలలో అత్యవసరమైతే తప్ప ప్రజలు ఇళ్ల నుంచి బయటకు రాకూడదు. మొబైల్ ఫోన్లు, పవర్ బ్యాంకులు, టార్చ్ లైట్లు, అత్యవసర మందులు, తాగునీరు ముందుగానే సిద్ధం చేసుకోవాలి.
ముఖ్య గమనిక: ‘అక్వాన్’ అతి తీవ్ర తుపాను లైవ్ డాప్లర్ రాడార్ ట్రాకింగ్, తీరం దాటే ఖచ్చితమైన ప్రాంతం, పోర్టుల ప్రమాద హెచ్చరికల అప్గ్రేడ్ (3వ/5వ/8వ నంబర్ సిగ్నల్స్), మరియు జిల్లాల వారీ రెడ్ అలర్ట్ సమాచారం కోసం నిరంతరం మా పోర్టల్ను గమనించండి. ఈ అత్యంత కీలకమైన విపత్తు హెచ్చరికను మీ కుటుంబ సభ్యులు, రైతులు, మత్స్యకారులందరికీ షేర్ చేయండి.
Daily Updates కోసం సందర్శించండి: https://www.buzztoday.in
FAQ’s
'అక్వాన్' (Akvan) అనే పేరును ఏ దేశం సూచించింది? దాని అర్థం ఏమిటి?
ప్రస్తుతం తీవ్ర వాయుగుండం ఎక్కడ కేంద్రీకృతమై ఉంది?
ఇది ఎప్పుడు తుపానుగా, ఎప్పుడు అతి తీవ్ర తుపానుగా మారనుంది?
తుపాను సమయంలో గాలుల వేగం ఎంతవరకు ఉంటుంది?
ఏయే తేదీలలో భారీ నుంచి అత్యంత భారీ వర్షాలు కురుస్తాయి?