వేర్వేరు పన్ను చెల్లింపుదారుల వర్గీకరణ & గడువులు
ఆగస్టు 7, 2026 నాటికి లభించిన ప్రత్యక్ష పన్నుల బోర్డు (CBDT) అధికారిక గణాంకాల ప్రకారం, జూలై 31, 2026 గడువు ముగిసే సమయానికి దేశంలో 6.04 కోట్లకు పైగా (60.4 మిలియన్లు) మంది పన్ను చెల్లింపుదారులు విజయవంతంగా తమ ఐటీఆర్ రిటర్నులను దాఖలు చేశారు. అయితే పన్ను విధానాన్ని సరళీకృతం చేయడానికి మరియు వ్యాపార ఖాతాల క్రమబద్ధీకరణకు అవకాశం ఇవ్వడానికి ప్రభుత్వం ఆదాయ వనరులు, ఆడిట్ నిబంధనల ఆధారంగా చెల్లింపుదారులను మూడు వేర్వేరు వర్గాలుగా విభజించింది.
నాన్-ఆడిట్ వ్యాపారాలు మరియు ప్రెజెంప్టివ్ టాక్సేషన్ ఎంచుకున్న వారికి ఆగస్టు 31, 2026 వరకు గడువు ఉండగా, తప్పనిసరి పన్ను ఆడిట్ (Tax Audit) పరిధిలోకి వచ్చే పెద్ద వ్యాపారులు మరియు ప్రొఫెషనల్స్కు అక్టోబర్ 31, 2026 వరకు గడువు కల్పించారు.
ఐటీఆర్ ఫైలింగ్ గడువుల సీక్వెన్స్
ఆర్థిక సంవత్సరం 2025-26 ముగింపు నుండి ఐటీఆర్ దాఖలు గడువులు మరియు ఆంక్షల కాలక్రమానుసార సీక్వెన్స్ ఇదీ:
1.1. జూలై 31, 2026: జూలై గడువు ముగింపు (ITR-1 & ITR-2):ఉద్యోగులు & పెన్షనర్లకు ప్రాథమిక గడువు ముగింపు.
జీతభత్యాలు పొందే ఉద్యోగులు, పెన్షనర్లు తమ ఫారమ్-16 ఆధారంగా ITR-1 (సహజ్) లేదా ITR-2 ల ద్వారా రిటర్నులు దాఖలు చేయడానికి నిర్దేశించిన గడువు పూర్తయింది.
2.2. ఆగస్టు 31, 2026: చిన్న వ్యాపారులకు గడువు (ITR-3 & ITR-4):నాన్-ఆడిట్ వ్యాపారాలు & ఫ్రీలాన్సర్లు.
ఖాతాల పన్ను ఆడిట్ అవసరం లేని వ్యాపారాలు, ఫ్రీలాన్సర్లు మరియు ప్రెజెంప్టివ్ స్కీమ్ (44AD / 44ADA) ఎంచుకున్న నిపుణులకు పొడిగించిన గడువు అందుబాటులో ఉంది.
3.3. అక్టోబర్ 31, 2026: పన్ను ఆడిట్ వ్యాపారులకు గడువు:రూ. 1 కోటి దాటిన టర్నోవర్ వ్యాపారాలు & ప్రొఫెషనల్స్.
సిఏ (CA) చేత బుక్స్ ఆఫ్ అకౌంట్స్ ఆడిట్ చేయించాల్సిన వ్యాపార సంస్థలకు, పన్ను ఆడిట్ నివేదికతో పాటు ఐటీఆర్ సమర్పించడానికి అక్టోబర్ 31 చివరి తేదీ.
4.4. నవంబర్ 30, 2026: ట్రాన్స్ఫర్ ప్రైసింగ్ గడువు (Form 3CEB):అంతర్జాతీయ లావాదేవీలు ఉన్న సంస్థలు.
విదేశీ లావాదేవీలు లేదా బదిలీ ధరల (Transfer Pricing) నిబంధనలు వర్తించే కార్పొరేట్ కంపెనీలకు ఐటీఆర్ దాఖలుకు నవంబర్ 30 వరకు సమయం ఉంటుంది.
5.5. డిసెంబర్ 31, 2026: బిలేటెడ్ / సవరించిన రిటర్న్ (Belated ITR):ఆలస్యపు రిటర్న్ దాఖలు చేసేవారికి చివరి అవకాశం.
సమయానికి ఐటీఆర్ దాఖలు చేయని వారు సెక్షన్ 234F కింద ఆలస్య రుసుము (Late Fee) చెల్లించి డిసెంబర్ 31 వరకు మాత్రమే బిలేటెడ్ ఐటీఆర్ వేయవచ్చు.
ఐటీఆర్ ఫారమ్లు, అర్హతలు & గడువు తేదీల సమగ్ర పట్టిక (ITR Filing Categories Grid Table)
మీ ఆదాయ వనరును బట్టి ఏ ఫారమ్ ఎంచుకోవాలి, ఆడిట్ నిబంధనలు ఏమిటి మరియు మీ గడువు తేదీ ఎప్పుడు ఉందో తెలిపే సమగ్ర నివేదిక పట్టిక:
Income Tax Return Categories & Deadlines Grid Table (AY 2026-27):
| ఐటీఆర్ ఫారమ్ (ITR Form) | పన్ను చెల్లింపుదారుల వర్గం (Taxpayer Category) | పన్ను ఆడిట్ నిబంధన (Tax Audit Rule) | చివరి గడువు తేదీ (Filing Deadline) |
| ITR-1 (SAHAJ) | జీతం, ఒక ఇల్లు, ఇతర వనరుల ఆదాయం (రూ.50 లక్షల లోపు) | వర్తించదు (No Audit) | జూలై 31, 2026 (ముగిసింది) |
| ITR-2 | జీతం, మూలధన లాభాలు (Capital Gains), విదేశీ ఆస్తులు | వర్తించదు (No Audit) | జూలై 31, 2026 (ముగిసింది) |
| ITR-3 (Non-Audit) | వ్యాపారం/వృత్తి ఆదాయం (ఆడిట్ అవసరం లేని చిన్న వ్యాపారాలు) | టర్నోవర్ పరిమితి లోపు (No Audit) | ఆగస్టు 31, 2026 (కొనసాగుతోంది) |
| ITR-4 (SUGAM) | అంచనా పన్నుల పథకం (Section 44AD / 44ADA ఎంచుకున్నవారు) | ప్రెజెంప్టివ్ స్కీమ్ (No Audit) | ఆగస్టు 31, 2026 (కొనసాగుతోంది) |
| ITR-3 / ITR-5 / ITR-6 | పన్ను ఆడిట్ పరిధిలోని వ్యాపారాలు & భాగస్వామ్య సంస్థలు | తప్పనిసరి ఆడిట్ (Mandatory Audit) | అక్టోబర్ 31, 2026 |
| ITR-6 (Transfer Pricing) | అంతర్జాతీయ లావాదేవీలు ఉన్న కార్పొరేట్ కంపెనీలు | ట్రాన్స్ఫర్ ప్రైసింగ్ ఆడిట్ | నవంబర్ 30, 2026 |
ఆగస్టు 31, 2026 గడువు ఎవరికి వర్తిస్తుంది? (ITR-3 & ITR-4 Analysis)
2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో సంపాదించిన ఆదాయానికి గాను ఆగస్టు 31 నాటికి ఐటీఆర్ దాఖలు చేయాల్సిన ప్రధాన వర్గాలు:
- ఆడిట్ పరిమితి లేని చిన్న వ్యాపారులు: రోజువారీ వ్యాపారం చేస్తూ, వార్షిక టర్నోవర్ పన్ను ఆడిట్ పరిమితి కంటే తక్కువగా ఉన్న వ్యాపార యజమానులు ITR-3 ఫారమ్ ద్వారా రిటర్నులు దాఖలు చేయాలి.
- ప్రెజెంప్టివ్ టాక్సేషన్ స్కీమ్ (Section 44AD & 44ADA) వినియోగదారులు:
- వ్యాపారాలు (Section 44AD): రూ. 2 కోట్ల వరకు (డిజిటల్ లావాదేవీలు 95% ఉంటే రూ. 3 కోట్ల వరకు) టర్నోవర్ ఉన్న చిన్న వ్యాపారులు లెక్కలు రాయకుండా 6% లేదా 8% లాభాన్ని చూపిస్తూ ITR-4 (Sugam) దాఖలు చేయవచ్చు.
- ప్రొఫెషనల్స్ (Section 44ADA): డాక్టర్లు, లాయర్లు, ఆర్కిటెక్ట్లు, సాఫ్ట్వేర్ ఫ్రీలాన్సర్లు తమ వార్షిక రాబడి రూ. 50 లక్షలు (డిజిటల్ చెల్లింపులు ఉంటే రూ. 75 లక్షలు) దాటనట్లయితే, 50% లాభాన్ని చూపిస్తూ ఆగస్టు 31 లోపు ITR-4 సమర్పించవచ్చు.
అక్టోబర్ 31, 2026 గడువు ఎవరికి? – పన్ను ఆడిట్ నిబంధనలు (Tax Audit Limits)
ఆదాయపు పన్ను చట్టంలోని సెక్షన్ 44AB కింద తమ ఖాతా పుస్తకాలను చార్టర్డ్ అకౌంటెంట్ (CA) తో తప్పనిసరిగా ఆడిట్ చేయించాల్సిన వారికి అక్టోబర్ 31 వరకు సమయం ఉంటుంది:
- వ్యాపారాలకు ఆడిట్ పరిమితి: సాధారణ వ్యాపార టర్నోవర్ రూ. 1 కోటి దాటితే పన్ను ఆడిట్ తప్పనిసరి. అయితే, నగదు లావాదేవీలు 5% కంటే తక్కువగా ఉండి, 95% పైగా లావాదేవీలు డిజిటల్/బ్యాంకింగ్ మార్గాల్లో జరిగితే ఈ పన్ను ఆడిట్ పరిమితి రూ. 10 కోట్ల వరకు వర్తిస్తుంది.
- ప్రొఫెషనల్స్కు ఆడిట్ పరిమితి: వృత్తిపరమైన సేవల ద్వారా వచ్చే స్థూల రాబడి (Gross Receipts) వార్షికంగా రూ. 75 లక్షలు దాటిన నిపుణులు కచ్చితంగా పన్ను ఆడిట్ నివేదికను (Tax Audit Report) సమర్పించాలి.
- ఆడిట్ సబ్మిషన్ డెడ్లైన్: ఆడిట్ పరిధిలో ఉన్నవారు ఐటీఆర్ సమర్పించడానికి అక్టోబర్ 31 గడువు ఉన్నప్పటికీ, దానికి ఒక నెల ముందే అనగా సెప్టెంబర్ 30, 2026 నాటికే సిఏ చేత ఆడిట్ రిపోర్ట్ను ఐటీ పోర్టల్లో అప్లోడ్ చేయించాల్సి ఉంటుంది.
గడువు దాటితే పడే జరిమానాలు & ఆర్థిక నష్టాలు (Penalties for Late Filing)
ఒకవేళ మీరు పైన పేర్కొన్న నిర్దేశిత గడువు తేదీలలోగా ఐటీఆర్ దాఖలు చేయడంలో విఫలమైతే, ఆదాయపు పన్ను చట్టం కింద క్రింది తీవ్ర పరిణామాలను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది:
అ) సెక్షన్ 234F కింద ఆలస్య రుసుము (Late Fee):
- మొత్తం పన్ను పరిధిలోకి వచ్చే ఆదాయం రూ. 5 లక్షల కంటే ఎక్కువ ఉంటే: రూ. 5,000 జరిమానా.
- మొత్తం ఆదాయం రూ. 5 లక్షల లోపు ఉంటే: రూ. 1,000 జరిమానా.
ఆ) సెక్షన్ 234A కింద వడ్డీ భారం (Interest on Tax Due):
గడువు తేదీ దాటిన తర్వాత చెల్లించాల్సిన బకాయి పన్ను అమౌంట్పై ప్రతినెలా లేదా నెలలోని భాగానికి 1% చొప్పున అదనపు వడ్డీ చెల్లించాల్సి ఉంటుంది.
ఇ) నష్టాల క్యారీ ఫార్వార్డ్ (Loss Carry Forward) హక్కు రద్దు:
గడువులోగా ఐటీఆర్ వేయకపోతే, ఆ ఆర్థిక సంవత్సరంలో వ్యాపారంలో వచ్చిన నష్టాలను (Business Losses) లేదా షేర్ మార్కెట్/రియల్ ఎస్టేట్ మూలధన నష్టాలను (Capital Losses) తదుపరి సంవత్సరాల లాభాలతో మినహాయించుకునే (Carry Forward & Set-off) చట్టబద్ధమైన హక్కును కోల్పోతారు. (కేవలం ఇంటి ఆస్తి నష్టం – Loss from House Property కి మాత్రమే మినహాయింపు ఉంటుంది).
Conclusion
ముగింపుగా చెప్పాలంటే, ఆగస్టు 7, 2026 నాటి ఈ Income Tax ITR Filing Deadlines 2026 ఇన్వెస్టిగేటివ్ మెగా రిపోర్ట్ ప్రకారం, నాన్-ఆడిట్ వ్యాపారులు ఆగస్టు 31 గడువును, ఆడిట్ పరిధిలోని పెద్ద వ్యాపారులు అక్టోబర్ 31 గడువును కచ్చితంగా గుర్తుంచుకోవాలని, చివరి నిమిషం వరకు వేచి చూడకుండా AIS మరియు ఫారమ్ 26AS సరిచూసుకుని ఐటీఆర్ ఫైలింగ్ పూర్తి చేయడం ద్వారా రూ. 5,000 వరకు లేట్ ఫీజులు మరియు సెక్షన్ 234A వడ్డీ భారం నుండి తప్పించుకోవచ్చని ‘బజ్ టుడే’ విశ్లేషిస్తోంది.
ముఖ్యమైన పన్ను చెల్లింపుదారుల హెచ్చరిక (Taxpayer Financial Alert): మీ AIS (Annual Information Statement) లో నమోదైన లావాదేవీలు మరియు మీ ఐటీఆర్ లో చూపే ఆదాయ వివరాలు సరిగ్గా సరిపోలాలి. వ్యత్యాసాలు ఉంటే ఐటీ శాఖ నుండి డిమాండ్ నోటీసులు (Section 143(1) Intimation) వచ్చే ప్రమాదం ఉంది.
ముఖ్య గమనిక: ఇన్కమ్ టాక్స్ గడువులు, పన్ను ఆడిట్ నిబంధనలు, ఐటీఆర్ ఫారమ్ల ఎంపిక, సీబీడీటీ సర్క్యులర్లు మరియు పర్సనల్ ఫైరింగ్ తాజా సమాచారం కోసం ప్రతిరోజూ మా వెబ్సైట్ను సందర్శించండి. ఈ ఉపయోగకరమైన పోస్ట్ను మీ వ్యాపార మిత్రులు, టాక్స్ పేయర్లకు షేర్ చేయండి!
Daily Updates కోసం సందర్శించండి: https://www.buzztoday.in
